معرفی و تاریخچه انجمن کتابداری

معرفی و تاریخچه انجمن کتابداری

انجمن کتابداری واطلاع‌رسانی ایران تشکل مردم نهادی است که جامعه کتابداري و اطلاع‌رساني و نهادها و فرآيندهاي مرتبط با آن شامل مراكز آموزشي و پژوهشي، انواع كتابخانه‌ها، مراكز اسناد و آرشيوها و كتابداران، متخصصان و دانشجويان آن را نمایندگی می‌کند.

نخستین تشکل حرفه‌ای کتابداران ایران در سال 1344 بلافاصله پس از آغاز آموزش کتابداری نوین در دانشگاه تهران با نام انجمن کتابداران ایران (اکتا) تأسیس شد. به رغم کوچکی جامعه دانش‌آموختگان کتابداری، اکتا درطول حیات 15 ساله‌اش، برای توسعه آموزش کتابداری و غنای ادبیات رشته، کارهای زیادی انجام داد که شرح آن‌ها مستند شده است.

در سال 1358 و پس از تحولات ناشي از انقلاب اسلامي ايران، تغييراتي در اساسنامه انجمن ايجاد شد و اساسنامه جديد در مجمع عمومي انجمن در شهريور 1358 به تصويب رسيد. هدف‌هاي انجمن در اساسنامه جديد عبارت بود از: 1) حفظ شأن، موقعيت، امنيت شغلي، و حقوق حرفه‌اي كتابداران ايران؛ 2) حمايت از آزادي انديشه، بيان، نوشتن، و خواندن، بر مبناي بيانيه كتابخانه‌هاي عمومي يونسكو؛ 3) كمك به آموزش كتابداري و پيشبرد كتابداري نوين؛ 4) آگاه كردن جامعه ايراني از اهميت نقش كتابخانه‌ها و مراكز اسناد و كتابداران؛ و 5) كمك به گسترش فرهنگ و علم. اساسنامه جديد همچنين تشكيل شوراي انجمن كتابداران به جاي هيأت مديره را دربر داشت.

مهم‌ترين مسئله‌اي كه انجمن كتابداران، پس از انقلاب، با آن روبه‌رو گرديد متوقف شدن كمك‌هاي مالي دولت به انجمن‌هاي علمي و حرفه‌اي از جمله انجمن كتابداران ايران بود. علاوه بر اين، علي‌رغم گزارش دبير انجمن در مجمع عمومي سال 1359 كه نشان مي‌داد تعداد اعضاي انجمن از 167 نفر در سال 1358 به 500 نفر در سال 1359 افزايش داشته، تعداد زيادي از اعضا از پرداخت حق عضويت به انجمن خودداري كردند. افزون بر اين، سازمان ملي تحقيقات كه بعد از انقلاب جايگزين مؤسسه تحقيقات و برنامه‌ريزي علمي و آموزشي شده بود شوراي انجمن را در فشار قرار داد تا محل دبيرخانه انجمن در آن مركز را كه از سال 1350 در اشغال داشت تخليه كند. اين مسائل و پاره‌اي مشكلات داخلي، شوراي انجمن كتابداران را چنان ناتوان كرد كه از عهده يافتن مكاني مناسب براي برگزاري اجلاس سالانه انجمن در سال 1360 برنيامد. و بدين ترتيب، چراغ عمر انجمن بدون اعلام رسمي خاموش گرديد.

با توجه به ضرورت تشكيل مجدد انجمن كتابداري ايران، كتابداران ايران با همكاري كتابخانه ملي از آغاز سال 1377 فعاليت‌هاي جدي‌تري را براي اين منظور آغاز كردند. در پايان مهر اين سال، نخستين همايش براي تشكيل هيأت مؤسس برگزار شد و اعضاي هيأت مؤسس شامل دكتر فاطمه اسدي گرگاني، دكتر عباس حري، دكتر فريبرز خسروي، دكتر محمدحسين دياني، دكتر سعيد رضايي شريف آبادي، دكتر احمد شعباني، دكتر غلامرضا فدايي عراقي، دكتر عبدالحسين فرج پهلو و دكتر جعفر مهراد به اتفاق آرا انتخاب شدند. اين انجمن اين بار با نام كتابداري و اطلاع‌رساني ايران سرانجام در تاريخ 1379/5/31 از سوي وزارت علوم، تحقيقات، و فنآوري به‌عنوان انجمن علمي به تصويب رسيد و اساسنامه آن در 6 فصل، 25 ماده، 58 زيرماده، و 17 تبصره مورد تأييد قرار گرفت.

براي تشكيل نخستين مجمع عمومي انجمن از كليه كتابداران، دانشجويان، و فارغ‌التحصيلان اين رشته دعوت عام و از استادان و صاحب‌نظران دعوت خاص به‌عمل آمد و در اول اسفند 1379، نخستين مجمع عمومي در تالار اجتماعات فرهنگسراي نياوران تشكيل گرديد. در پي اعلام آمادگي 36 نامزد براي هيأت مديره، رأي‌گيري انجام گرفت و اعضاي نخستين هيأت مديره انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني به ترتيب زير انتخاب شدند: رحمت‌الله فتاحي از دانشگاه فردوسي مشهد، فريبرز خسروي از كتابخانه ملي، فاطمه اسدي كرگاني از دانشگاه علوم پزشكي ايران، كاظم حافظيان رضوي از مركز اطلاع‌رساني جهاد كشاورزي، محمود شمسبد از دانشگاه الزهراء، عبدالحسين فرج‌پهلو از دانشگاه شهيد چمران اهواز، و مهرداد نيكنام از كتابخانه ملي. عباس گيلوري و سعيد رضايي شريف‌آبادي به‌عنوان اعضاي علي‌البدل هيأت مديره و احمد شعباني و رضا اردلان به‌عنوان بازرسان انجمن و خانم شيبا كيانمهر به‌عنوان بازرس علي‌البدل انتخاب شدند.

www.ilisa.ir